Toán học Babylon cổ đại

  • Tháng Ba 19, 2021

Toán học Babylon (hay còn được biết đến là toán học Assyria-Babylon) là bất kỳ Toán học nào được phát triển và thực tập bởi những người sống ở Lưỡng Hà, có niên đại từ đầu thời kỳ của những người Sumer cho đến khi Babylon sụp đổ vào năm 539 TCN. Các văn bản toán học Babylon phong phú và được chỉnh sửa tốt. Về mặt thời gian, nền toán học này gồm hai thời kỳ: Triều đại Babylon Thứ nhất (1830 TCN1531 TCN và vương quốc Seleukos trong khoảng 3 hay 4 thế kỷ cuối trước Công nguyên. Về nội dung, những tác phẩm Toán học Babylon không thể hiện sự khác biệt trong hai thời kỳ trên. Toán học Babylon đã duy trì sự nhất quán, cả về tính chất lẫn nội dung, trong gần 2 thiên niên kỷ.

Toán học Babylon

Một số nền văn minh cổ đại quan tâm đến việc quan sát sự chuyển động theo chu kỳ lặp đi lặp lại giữa các hành tinh để tạo ra lịch và tìm cách tạo ra hệ ghi số. Đóng góp lớn nhất của Toán học Babylon cổ đại cho nền văn minh của nhân loại là từ cách đây hơn 4.000 năm, họ đã sử dụng hệ cơ số 60 cùng với việc chia ngày thành 24 giờ, chia giờ thành 60 phút, chia phút thành 60 giây.

Các nhà toán học hiện đại dự đoán đã có sự kế thừa những kiến thức toán học và thiên văn học từ nền văn minh này đến những nền văn minh sau đó. Ngày nay, hầu như nhân loại sử dụng những cách chia thời gian này. Tư liệu phong phú về nền toán học Babylon cổ đại được tìm hiểu dựa trên 400 tấm nêm được tìm thấy vào thế kỷ XIX và đã được các nhà toán học giải mã một phần. Chúng ta cùng tìm hiểu một số nét chính.

Toán học Babylon cổ đại được đặc trưng bởi những kiến thức toán học cụ thể để phục vụ cho đời sống xã hội của vùng Lưỡng hà cổ đại. Đây là nền văn minh được phát triển bởi cư dân dọc hai bờ sông Euphrates và Tigris với trung tâm văn hóa là thành phố cổ Babylon có lịch sử phát triển từ cách đây khoảng 5.000 năm cho đến thời kỳ Hy Lạp hóa. Di sản mà nền toán học Babylon để lại là những tấm nêm được làm bằng đất sét, được làm cứng bởi ánh nắng mặt trời. Giải mã những hình nêm, các nhà toán học hiện đại đã khám phá ra những chữ số trong hệ cơ số 60 cùng những bảng nhân, tương tự như những bản cửu chương mà ngày nay chúng ta được học. Đã có nhiều giả thuyết về sự hình thành của hệ cơ số này. Chẳng hạn, đây là sự pha trộn giữa hai hệ cơ số 10 với 6 của hai đế chế cổ tạo nên nền văn minh này. Đây có thể là một cách đếm mà ngón tay cái đếm trên 12 đốt ngón tay của 4 ngón còn lại trên một bàn tay, rồi sau đó đếm tiếp bằng cách đánh dấu trên năm ngón tay của bàn tay còn lại. Kết quả sẽ ra 10 x 6 = 12 x 5 = 60. Có lẽ các nền toán học sau này thấy việc chọn 60 là dễ dàng để chia nhỏ nên đã lựa chọn vì 60 chia hết cho nhiều số là 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30.

Một giả thuyết về việc chia một góc thành 360 độ là xuất phát từ việc chia một góc của một tam giác đều thành 60 phần, từ đó ghép sáu tam giác đều chung cạnh sẽ trùng khít một góc ở tâm là 360 độ. Dù giải thích theo cách nào thì những nền toán học kế thừa từ nền toán học này đều sử dụng góc chia 360 độ và được sử dụng rộng rãi như ngày nay.

capture2
Việc lập những bảng nhân trên những tấm nêm với những số chính phương, là bình phương của một số đếm, giúp ích cho việc tìm giá trị của một tích hai số bất kỳ. Chẳng hạn để tìm tích của hai số a với b, người Babylon có thể đã sử dụng công thức axb = ((a + b)x(a +b) – axa – bxb) : 2 hay axb = ((a + b)x(a +b) – (a – b)x(a – b)) : 4. Nghĩa là phép nhân trên hệ cơ số này được tính dựa trên những số chính phương. Ví dụ 3×2 = ((3 + 2)x(3 + 2) – 3×3 – 2×2) : 2 = (25 – 9 – 4) : 2 = 6 hay 3×2 = ((3 + 2)x(3 + 2) – (3 – 2)x(3 – 2)) : 4 = 24 : 4 = 6.

Trung tâm Toán học UNIX tự hào là đơn vị tin cậy và uy tín của nhiều phụ huynh, học sinh để cải thiện tình hình điểm số, đạt kết quả mong muốn trong các kỳ thi và tạo ra thay đổi tích cực cả về thái độ lẫn ý chí học tập… Đặc biệt, UNIX được đánh giá là một trong những trung tâm Toán học hàng đầu tại Hà Nội trong đào tạo môn Toán cho học sinh từ lớp 3 đến lớp 10 với đội ngũ giáo viên bản ngữ chuyên môn cao, mô hình học tập kích thích sáng tạo, tự giác và cơ sở vật chất tiện nghi.

Bất cứ thông tin hỗ trợ về các chương trình học tại Trung tâm Toán học UNIX – Đánh Thức Cảm Hứng Học Toán MIỄN PHÍ, bạn có thể để lại Tên + SĐT tại LINK này để đội ngũ CSKH sẽ liên hệ ngay.

Hi vọng những thông tin trên sẽ hỗ trợ và giúp các em học thật tốt môn học này nhé! Chúc các em học giỏi!

Close Menu